[vc_row][vc_column][vc_column_text]

Не­бој­ша Или­јев­ски

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Го жи­ве­е­ме вре­ме­то на дла­бо­ки про­ме­ни. Во не­го, све­до­чи­ме де­ка ед­ни не­шта за­вр­шу­ва­ат и уми­ра­ат, а дру­ги са­ка­ат да се ро­дат.

Тоа што уми­ра е ци­ви­ли­за­ци­ја­та из­гра­де­на на фи­ло­зо­фи­ја­та на ма­кси­мал­ни­от јас, на со­стој­ба­та на умот од ти­пот што по­ве­ќе – тоа по­до­бро, и на до­не­су­ва­ње­то од­лу­ки мо­ти­ви­ра­но од ин­те­ре­си­те на моќ­ни­ци­те, што и нѐ до­ве­де во со­стој­ба на ор­га­ни­зи­ра­на не­од­го­вор­ност.

Тоа што са­ка да се ро­ди, пак, е ид­ни­на­та, ко­ја од нас ба­ра да се по­вр­зе­ме со под­ла­бо­ки­те сло­е­ви на чо­веч­но­то во нас и со ко­ле­ктив­но­то чо­веч­ко по­сто­е­ње. Ид­ни­на, ко­ја од нас ба­ра да откри­е­ме кои сме на­ви­сти­на и што са­ка­ме да ста­не­ме не са­мо ка­ко лу­ѓе, по­е­дин­ци, ту­ку и ка­ко оп­штес­тво.

Око­лу ед­но се сог­ла­су­ва­ме. По­стој­ни­от си­стем е скр­шен и оп­штес­тва­та де­нес се со­о­чу­ва­ат со пре­диз­ви­ци за чи­е­што над­ми­ну­ва­ње е не­оп­ход­на фун­да­мен­тал­на про­ме­на. На фе­но­ме­ни­те ка­ко Трамп или те­ро­риз­мот не мо­же да се од­го­во­ри со де­те­кто­ри на ме­тал или со фор­ми­ра­ње пар­ти­ја со ра­ди­кал­но спро­тив­ни ста­во­ви. Све­тот е со­о­чен со гло­бал­на еко­ло­шка, со­ци­о­ло­шка и ду­хов­на под­во­е­ност во ко­ја се слу­чу­ва пре­кин на ре­ла­ци­ја­та ме­ѓу чо­ве­кот и при­ро­да­та, ме­ѓу чо­ве­кот и Дру­ги­от и, ко­неч­но, ме­ѓу чо­ве­кот и не­го­во­то сопс­тве­но јас. За илустрација:

• Користиме 1,5 пат повеќе ресурси отколку што Земјата може да регенерира
  62 милјардери имаат повеќе пари од 3,7 милијарди луѓе од социјалното дно во светот.
  Во 2010 година, бројот на луѓе загинати во војни, од убиства и во природни катастрофи е помал од бројот на луѓето што самите си го одзеле животот
  Доналд Трамп – новиот претседател на САД
  Брегзит – УК ја напушта ЕУ
  Ток­му овие ви­до­ви под­во­е­ност се при­чи­на за но­ви­те фун­да­мен­тал­ни слу­чу­ва­ња на оп­штес­тве­на­та сце­на во све­тот.

До­се­га, поз­на­ти­от мо­дел „Ајс­берг“ об­јас­ну­ва­ше де­ка ма­ни­фе­ста­ци­и­те што ги гле­да­ме во све­тот се са­мо 10 про­цен­ти од сан­та­та мраз над во­да­та. 90 про­цен­ти од неа е скри­е­на­та стру­кту­ра што ги кре­пи и пре­диз­ви­ку­ва на­ста­ни­те вид­ли­ви над по­вр­ши­на­та на во­да­та. Во кон­текст на по­ли­ти­ка­та или на еко­но­ми­ја­та зад таа стру­кту­ра, сто­јат ин­те­ре­си­те на моќ­ни­те на­ции во све­тот. Но, овој па­терн не мо­же да се пре­поз­нае во нај­но­ви­те на­ста­ни, вклу­чи­тел­но со те­ро­риз­мот и со по­ра­стот на крај­на­та дес­ни­ца, кои ли­чат ка­ко да се от­трг­на­ле од кон­тро­ла­та на спо­ме­на­ти­те моќ­ни­ци.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][wgl_spacing spacer_size=”0″ screen_tablet=”768″ responsive_tablet=”true” size_tablet=”30″][vc_column_text][/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

За тие да се об­јас­нат мо­ра­ме да вле­зе­ме во од­но­си­те ме­ѓу ин­ди­ви­ду­ал­ци­те, гру­пи­те, ор­га­ни­за­ци­и­те и си­сте­ми­те, од­нос­но во со­ци­јал­но­то по­ле од овој си­стем.

По­сто­јат две ни­воа на свес­ност од кои мо­же да опе­ри­ра со­ци­јал­но­то по­ле. Пр­во­то, пов­ле­ку­ва ма­ни­фе­ста­ции ка­ко те­ро­ри­зам, крај­на дес­ни­ца или ус­пех на ди­кта­тор­ски­те про­фи­ли на ли­де­ри и не­го­ва­та со­ци­јал­но-емо­ци­о­нал­на ло­ги­ка опе­ри­ра низ: пре­дра­су­ди (кои се пос­ле­ди­ца на за­тво­ра­ње на умот), бес и ви­на (за­тво­ра­ње на ср­це­то) и страв (за­тво­ра­ње на вол­ја­та). Ова е со­ци­јал­но­то по­ле на отсус­тво (absencing) за­тоа што тоа по­ле ја пра­ви на­ша­та чо­веч­ка су­шти­на по­ма­ку при­сут­на во све­тот, по­мал­ку до­стап­на за дру­ги­от и ре­чи­си не­до­стап­на за ви­стин­ско­то јас. Absencing или „отсус­тву­ва­ње“, е фе­но­мен што е овоз­мо­жен од на­ви­ки­те и од тех­но­ло­ги­и­те што ус­пе­ва­ат да го за­тво­рат чо­ве­кот во не­го­ви­от „fIlter buble” – од­нос­но во ин­фор­ма­ци­и­те кон кои е склон, ли­шу­вај­ќи го це­лос­но од тие со кои не се сог­ла­су­ва или од тие на кои не тре­ба да би­де из­ло­жен.

[/vc_column_text][wgl_spacing spacer_size=”41px”][/vc_column][/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1538990345879{margin-top: 33px !important;margin-bottom: 21px !important;}”][vc_column][vc_column_text]

„A filter bubble“ е израз што го означува резултатот на персонализирано пребарување при кое алгоритамот селективно претпоставува кои информации корисникот би сакал да ги види. Претпоставките се направени врз основа на информациите за него, локацијата, поранешното (клик) однесување и историјата на пребарувањата при што, како резултат, корисниците se ускратени за информациите кои не се во склад со нивните ставови. На тој начин тие ефективно се изолирани во нивните споствени културолошки или идеолошки меури.

[/vc_column_text][wgl_spacing spacer_size=”41px”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

За све­тот да из­ле­зе од ма­ѓеп­са­ни­от круг на де­струк­ци­ја, ние акте­ри­те на све­тот, мо­ра­ме да ги на­пу­шти­ме не­го­ви­те се­гаш­ни еко­ном­ски, по­ли­тич­ки и ду­хов­ни си­сте­ми. Се­гаш­ни­от на­чин на свес­ност, кој су­ге­ри­ра его­си­стем на вред­но­сти, ит­но и бе­ско­про­мис­но мо­ра­ме да го за­ме­ни­ме со не­што дру­го, не­што но­во што е, мо­же­би, по­мал­ку очиг­лед­но, но е ве­ќе ту­ка и са­ка да се ро­ди и во на­ше­то оп­кру­жу­ва­ње. Се по­ја­ву­ва се­ко­гаш ко­га чо­ве­кот ќе се охра­бри да из­ле­зе од сопс­тве­ни­от ме­ур на во­о­би­ча­е­ни ин­те­ре­си и на­ви­ки и ќе се ан­га­жи­ра во про­це­си­те око­лу не­го по пат на отво­ра­ње на умот (љу­бо­пит­ност), на ср­це­то (ем­па­ти­ја или со­чув­ство) и на вол­ја­та (хра­брост ка­ко спро­тив­ност на стра­вот или на мрз­ли­во­ста). Ка­ко ре­зул­тат или на­гра­да, ако са­ка­те, лич­но­ста и неј­зи­но­то оп­кру­жу­ва­ње ста­ну­ва­ат спо­соб­ни да ги гле­да­ат ра­бо­ти­те во но­во свет­ло (отво­рен ум), да на­се­ту­ва­ат но­ви мож­но­сти (отво­ре­но ср­це), да ги жи­ве­ат (да при­сус­тву­ва­ат во) сопс­тве­ни­те нај­ви­со­ки ид­ни мож­но­сти (отво­ре­на вол­ја) и да го ко­соз­да­ва­ат тој по­тен­ци­јал и мож­но­сти­те пре­ку уче­ње низ пра­кти­ка (осоз­на­ва­ње, ре­а­ли­за­ци­ја, акту­а­ли­за­ци­ја).

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][wgl_spacing spacer_size=”15″ screen_tablet=”768″ responsive_tablet=”true” size_tablet=”30″][vc_column_text]

Сли­ка­та по­до­лу ги при­ка­жу­ва „де­стру­ктив­ни­от“ и не­го­ви­от „ог­ле­да­лен – ге­не­ра­ти­вен“ цик­лус.

[/vc_column_text][wgl_spacing spacer_size=”15″ screen_tablet=”768″ responsive_tablet=”true” size_tablet=”30″][vc_column_text][/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row css=”.vc_custom_1538990993830{padding-left: 20px !important;}”][vc_column][wgl_spacing spacer_size=”17px”][vc_column_text]

И по­крај се­та де­струк­ци­ја, ток­му гор­ни­от цик­лус го има це­ло­то вни­ма­ние на ме­ди­у­ми­те и на све­тот. Цик­лу­сот што е ге­не­ра­тор на по­зи­тив­ни­те про­ме­ни во све­тот бе­ше и сѐ уште е це­лос­но иг­но­ри­ран од стра­на на јав­но­ста. Од­но­сот ме­ѓу два­та цик­лу­са ја соз­да­ва вид­ли­ва­та свет­ска исто­ри­ја. От­та­му, од Пр­ва­та свет­ска вој­на пре­ку Вто­ра­та и без­број­ни­те конф­ли­кти во све­тот, па сѐ до де­нес де­струк­ци­и­те се во фо­ку­сот на чо­ве­кот.

Но, од 70-ти­те го­ди­ни на ми­на­ти­от век поч­на да се про­ја­ву­ва ед­на но­ва ло­ги­ка на со­ци­јал­на­та про­ме­на. Акти­ви­стич­ка­та свест на по­е­ди­не­цот до­ве­де до фор­ми­ра­ње не­фор­мал­ни гру­пи, а по­тоа и до ор­га­ни­за­ции од гра­ѓан­ски­от се­ктор со сил­но вли­ја­ние во сфе­ри­те од еко­ло­ги­ја­та до со­ци­јал­на­та и кул­тур­на­та ди­фу­зи­ја.

Ова е на­ше­то вре­ме. Вре­ме на осве­сту­ва­ње на вред­но­сти­те од ге­не­ра­тив­на­та стра­на на цик­лу­сот. Ед­на од не­го­ви­те ма­ни­фе­ста­ции е фе­но­ме­нот во кој сѐ по­го­лем број ин­ди­ви­ду­ал­ци си­от свој по­тен­ци­јал, кре­а­тив­но­ста, лу­цид­но­ста и хра­бро­ста, ја ар­ти­ку­ли­ра­ат во па­за­рен об­лик на функ­ци­о­ни­ра­ње биз­нис, име­ну­ван ка­ко со­ци­ја­лен биз­нис, или со­ци­јал­но прет­при­е­маш­тво. Зо­што? За да вра­бо­тат уште 10 ли­ца од мар­ги­ни­те? За да ја ин­ве­сти­ра­ат за­ра­бо­тка­та во про­ект за кој, мо­же­би, не сме слуш­на­ле? Или за друг кон­кре­тен оп­штес­твен бе­не­фит? Од­го­во­рот е да, се­ка­ко и по­ра­ди тоа.

Но најм­но­гу за­тоа што тие сво­е­то „отсус­тву­ва­ње“ од све­тот, од дру­ги­от и од се­бе­си, го осве­сти­ле и со еден хо­ли­стич­ки на­пор го пре­тво­ри­ле во актив­но, буд­но и по­сто­ја­но „при­сус­тву­ва­ње“. За­тоа што би­ле љу­бо­пит­ни сво­е­то ср­це, умот и вол­ја­та да ги пре­ко­ди­ра­ат на на­чин на кој сво­и­те пре­дра­су­ди, бе­сот, ви­на­та и стра­вот, ги пре­тво­рат во со­чув­ство, буд­ност и хра­брост да дејс­тву­ва­ат.

И, ко­неч­но, за­тоа што ве­ру­ва­ат де­ка ко­дот што го ко­ри­стат за оваа про­ме­на, е оу­пен сорс, од­нос­но на­до­град­лив и при­мен­лив на си­те.

(Тек­стот е ба­зи­ран на ци­та­ти и на ста­во­ви пре­зен­ти­ра­ни од Ото Шар­мер од Уни­вер­зи­те­тот за ин­фор­ма­тич­ка тех­но­ло­ги­ја во Ма­са­чу­сестс (МИТ). Ка­ко на­уч­ник и автор, Ото е ко­кре­а­тор на УЛаб – отво­ре­на­та еду­ка­тив­на пла­тфор­ма на edX, курс по­се­тен од по­ве­ќе од 75.000 учес­ни­ци – „U-Theory, Transforming Businesses, Society and Self“.)

[/vc_column_text][wgl_spacing spacer_size=”17px”][/vc_column][/vc_row]

AboutCSR Admin